Rehberler · Sözlük

Güç kalitesi terimleri ve tanımları

Mühendislerin güç kalitesini ölçerken, şartname yazarken veya tartışırken karşılaştığı 45 terim — sade bir dille, IEEE 1159, IEC 61000-4-30, EN 50160 ve IEEE 519 değerleriyle tanımlandı.

0–9

10 dakikalık toplama

IEC 61000-4-30 ve EN 50160’ın ölçümleri özetleme yöntemi: değerler 10 dakikalık aralıklarda toplanır ve uygunluk, haftanın limit içinde kalan aralık oranına (genellikle %95) göre değerlendirilir. EN 50160 açıklaması.

A

Aktif güç

Faydalı iş yapan güç, watt (W) cinsinden ölçülür. AC’de anlık gerilim ve akım çarpımının ortalamasıdır ve her zaman görünür güçten küçük veya ona eşittir.

Ani kalkış akımı (inrush)

Bir trafo, motor, kondansatör veya güç kaynağı devreye alındığında kısa süre çekilen yüksek akım. Aynı beslemede çukurlara ve istenmeyen açmalara neden olabilir.

Ara harmonikler

Temel frekansın tam katı olmayan frekanslardaki bileşenler. Sikloçeviriciler, ark ocakları ve bazı sürücüler üretir; ışık titremesine yol açabilir.

C

Çentiklenme (notching)

Elektronik dönüştürücüler akımı bir fazdan diğerine aktarırken gerilim dalga şeklinde küçük "çentikler" açmasıyla oluşan periyodik gerilim bozulması.

Çukura dayanım (ride-through)

Bir cihazın gerilim çukuru veya kısa kesinti sırasında çalışmaya devam edebilme yeteneği. ITIC ve SEMI F47 gibi eğrilerle değerlendirilir. Gerilim çukuru hesaplayıcı.

D

Düşük ve yüksek gerilim

Bir dakikadan uzun süren uzun süreli RMS değişimleri (IEEE 1159); genellikle arızalardan değil, yük değişimlerinden, kademe ayarından veya uzun fiderlerden kaynaklanır.

E

EN 50160

Kamu dağıtım şebekelerinin gerilim özelliklerini tanımlayan Avrupa standardı: bir müşterinin normal işletmede frekans, genlik, fliker, dengesizlik ve harmonikler açısından neler bekleyebileceği. EN 50160 açıklaması.

Enerji analizörü

Gücü, enerjiyi ve verimliliği, genellikle aralık ortalamaları olarak ölçen cihaz. Genellikle beslemedeki bozulmaları yakalamaz ve sınıflandırmaz. Enerji analizörü ve güç kalitesi analizörü.

F

Fliker

Gerilim dalgalanmalarının neden olduğu görünür ışık titremesi. Kısa süreli şiddet Pst (10 dakika) ve uzun süreli şiddet Plt (2 saat) ile ölçülür; EN 50160 haftanın %95’inde Plt ≤ 1 bekler.

Frekans sapması

Gerçek frekans ile şebekenin nominal frekansı arasındaki fark. EN 50160, enterkonnekte sistemlerde yılın %99,5’inde 50 Hz ±%1 bekler.

G

Geçici olay (transient)

Ani ve çok kısa süreli bozulma. Darbe tipi geçici olaylar tek yönlü hızlı sivri dalgalardır, yıldırım veya anahtarlamada görülür; salınımlı geçici olaylar salınım yapar, kondansatör bankası anahtarlamasında görülür. Geçici aşırı gerilim rehberi.

Gerilim çukuru (sag / dip)

RMS gerilimin, genellikle beyan geriliminin %90’ı olan eşiğin altına yarım periyottan bir dakikaya kadar geçici olarak düşmesi. "Dip" IEC, "sag" IEEE terimidir; IEEE 1159 bunu 0,1–0,9 pu olarak tanımlar. Çukur, sag ve kesinti.

Gerilim dengesizliği

Üç faz arasındaki gerilim farkı; negatif bileşen geriliminin pozitif bileşen gerilimine oranı olarak ölçülür. EN 50160 haftanın %95’inde %2’ye kadar (bazı bölgelerde %3) bekler. Üç fazlı motorları aşırı ısıtır.

Gerilim yükselmesi (swell)

RMS gerilimin, genellikle %110 olan eşiğin üstüne yarım periyottan bir dakikaya kadar geçici olarak çıkması. Faz-toprak arızaları sağlam fazlarda yükselmeye neden olabilir.

Görünür güç

RMS gerilim ile RMS akımın çarpımı, volt-amper (VA) cinsinden ölçülür. Kablolar, trafolar ve UPS’ler aktif güce değil, görünür güce göre boyutlandırılır.

Güç faktörü

Gerçek güç faktörü, aktif gücün görünür güce bölümüdür (P/S). Faz kaymasının ve harmoniklerin etkisini içerir; bu yüzden kayma güç faktörü iyi görünse bile düşük olabilir.

Güç kalitesi analizörü

Gerilim, akım ve gücü ölçen; ayrıca çukur, yükselme, geçici olay, harmonik ve fliker gibi bozulmaları her olayın dalga şekliyle algılayan, sınıflandıran ve kaydeden cihaz. Inspector güç kalitesi analizörleri.

H

Harmonik rezonans

Bir kondansatör bankası ile sistem endüktansının bir harmonik frekansta veya yakınında rezonans devresi oluşturarak o harmoniği büyüttüğü durum. Bu yüzden kompanzasyon kondansatörleri kurulmadan önce harmonikler ölçülmelidir.

Harmonikler

Temel frekansın tam katlarındaki sinüzoidal gerilim veya akımlar (60 Hz’in 5. harmoniği 300 Hz’dir). Frekans invertörleri, doğrultucular, UPS’ler ve LED aydınlatma gibi doğrusal olmayan yüklerden kaynaklanır. Harmonikler ve güç faktörü rehberi.

Hızlı gerilim değişimi (RVC)

RMS gerilimin, çukur veya yükselme eşiklerini aşmadan iki kararlı durum arasında hızlı geçişi. IEC 61000-4-30 nasıl algılanacağını tanımlar; motor kalkışları ve trafo enerjilendirme yaygın nedenlerdir.

I

IEC 61000-4-30

Güç kalitesi büyüklüklerinin nasıl ölçüleceğini ve toplanacağını tanımlayan uluslararası standart; böylece iki cihaz karşılaştırılabilir sonuç verir. Sınıf A (sonuçların karşılaştırılabilir olması gereken sözleşme ve uygunluk ölçümleri için) ve Sınıf S’yi (saha ölçümleri ve istatistiksel değerlendirme için) tanımlar. Sınıf A ve Sınıf S.

IEEE 1159

Elektrik güç kalitesinin izlenmesine ilişkin IEEE önerilen uygulaması. Kategori tablosu — geçici olaylar, kısa ve uzun süreli değişimler, dengesizlik, dalga şekli bozulması, dalgalanmalar ve frekans değişimleri — en yaygın kullanılan bozulma sınıflandırmasıdır.

IEEE 519

Güç sistemlerinde harmonik kontrolüne ilişkin IEEE standardı. Dağıtım şirketinin sağladığı gerilim bozulmasını ve müşterinin şebekeye verdiği akım bozulmasını, ikisini de PCC’de sınırlar. IEEE 519 açıklaması.

ITIC eğrisi

Information Technology Industry Council tarafından yayımlanan gerilim tolerans zarfı (CBEMA eğrisinin halefi). BT cihazlarının dayanması gereken çukur ve yükselme genliklerini ve sürelerini gösterir.

K

K faktörü

Harmonik akımların bir trafoda saf sinüzoidal yüke göre ne kadar ek ısınmaya yol açtığını gösteren sayı. Doğrusal olmayan yükleri besleyen trafoları seçmek veya kapasitelerini düşürmek için kullanılır.

Kalıcı güç kalitesi izleme

Uzun süreli kurulmuş bir cihazla sürekli ölçüm; böylece aralıklı olaylar ne zaman olursa olsun kaydedilir. Taşınabilir ve kalıcı izleme.

Kayma güç faktörü

Temel gerilim ile temel akım arasındaki açının kosinüsü. Kondansatör bankaları kayma güç faktörünü düzeltir; düşük güç faktörünün harmoniklerden kaynaklanan kısmını düzeltmez.

Kesinti

Gerilimin neredeyse sıfıra düşmesi: IEEE 1159’da 0,1 pu altı, IEC 61000-4-30’da kesinti eşiğinin (genellikle %5 veya %10) altı. EN 50160’ta kısa kesintiler üç dakikaya kadar sürer.

Kısa devre oranı (ISC/IL)

PCC’deki mevcut kısa devre akımının maksimum talep akımına bölümü. IEEE 519’da hangi akım bozulma limiti satırının uygulanacağını belirler: güçlü bir şebeke daha fazla harmonik akıma izin verir.

N

Nötr-toprak gerilimi

Yükte nötr ile koruma toprağı arasında ölçülen gerilim. Yüksek değerler nötr aşırı yükünü, üçlü harmonikleri veya bağlantı hatalarını gösterir ve hassas elektroniği bozar.

O

Ölçüm kategorisi (CAT III, CAT IV)

Bir cihazın beslemenin kaynağına ne kadar yakın güvenle bağlanabileceğine ilişkin IEC 61010 sınıflandırması. CAT III bina içi dağıtımı, CAT IV ise ana giriş gibi tesisin kaynağını kapsar.

Ortak bağlantı noktası (PCC)

Bir müşterinin tesisinin şebekeye bağlandığı ve başka müşterilerin beslendiği veya beslenebileceği nokta. IEEE 519 limitleri tek tek makinelerde değil, burada değerlendirilir.

P

Pensampermetre

Devreyi açmadan bir iletkenin etrafına kapanan akım sensörü. Sert pensler küçük iletkenler için uygundur ve düşük akımlarda iyi doğruluk verir.

R

Reaktif güç

Kaynak ile yük arasında iş yapmadan gidip gelen güç, reaktif volt-amper (var) cinsinden ölçülür. Motorlar ve trafolar tüketir; kondansatör bankaları sağlar. Güç faktörü hesaplayıcı.

RMS değer

Etkin değer: bir AC gerilim veya akımın, aynı DC değerle aynı ısınmayı üreten değeri. Güç kalitesi analizörleri çukur ve yükselmeleri yakalamak için bunu her periyotta veya yarım periyotta hesaplar.

Rogowski bobini

Büyük iletkenlerin veya baraların etrafına sarılan esnek, hava çekirdekli akım sensörü. Doymaz; bu yüzden yüksek akımlar ve hızlı değişen dalga şekilleri için uygundur.

S

SEMI F47

Yarı iletken endüstrisinin gerilim çukuru bağışıklık standardı: cihaz 200 ms boyunca %50’ye, 500 ms boyunca %70’e ve 1 s boyunca %80’e düşen çukurlara dayanmalıdır.

T

TDD (toplam talep bozulması)

Akım harmonik bozulmasının, o anki akımın değil, maksimum talep akımının (IL) yüzdesi olarak ifadesi. IEEE 519 akım limitlerini TDD ile tanımlar; böylece az yüklü bir tesis birkaç amperle yargılanmaz. IEEE 519 açıklaması.

Temel frekans

Şebekenin nominal frekansı, 50 Hz veya 60 Hz. Harmonikler bunun katları olarak numaralandırılır.

Tepe faktörü

Bir dalga şeklinin tepe değerinin RMS değerine oranı. Saf bir sinüsün tepe faktörü 1,414’tür; bilgisayarlar ve LED sürücüler gibi doğrultuculu yüklerin darbeli akımında çok daha yüksektir.

THD (toplam harmonik bozulma)

Tüm harmonik bileşenlerin RMS değerinin temel bileşene bölümü, yüzde olarak. EN 50160 haftanın %95’inde %8’e kadar gerilim THD’sine izin verir; IEEE 519 1 kV ve altı için %8 belirler. THD hesaplayıcı.

Toprak direnci

Topraklama elektrot sistemi ile genel toprak kütlesi arasındaki direnç. Yüksek değer arıza akımını sınırlar ve dokunma gerilimlerinin yükselmesine izin verir. Inspector V4 bunu beslemeyi kaydeden aynı cihazla ölçer. Inspector V4.

Toprak kaçak akımı

Normal çalışmada filtreler, kablo kapasitansı veya yaşlanmış yalıtım nedeniyle koruma toprağına akan akım. Artış eğilimi, yalıtım arızasının erken uyarısıdır.

U

Üçlü harmonikler

Üçüncü harmoniğin tek katları (3., 9., 15.…). Üç fazlı dört telli sistemde birbirini sönümlemek yerine nötrde toplanır ve nötr iletkenini aşırı yükleyebilir.